Checklists
Laatst gewijzigd op: 28 januari 2021
Arbobeleid

Arbobeleid

Gezond en veilig werken is voor werknemers van groot belang. De wetgever vindt dat de werkgever arbobeleid moet voeren en dat de ondernemingsraad hier een belangrijke taak bij heeft. De ondernemingsraad heeft op basis van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) zelfs de plicht het arbobeleid te stimuleren. Daarnaast heeft de OR instemmingsrecht bij regelingen rond arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim en re-integratie. Arbobeleid is een van de belangrijkste thema’s voor de OR. Zorg dus dat u goed bent voorbereid.

Wat is arbobeleid?

Arbobeleid is het beleid dat de bestuurder voert om de medewerkers veilig en gezond te kunnen laten werken. Het bestaat uit verschillende onderdelen:

  • Arbobeleidsplan, het overzicht van alle facetten van beleid over veiligheid, gezondheid en welzijn. In ieder geval moet hier ook duidelijk in vermeld staan wie verantwoordelijk is voor welke arbo-taken. In veel gevallen is dat een speciale arbo-coördinator of een preventiemedewerker.
  • Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), een onderzoek naar de mogelijke risico’s op bedrijfsongevallen of beroepsziekten en naar de verzuimcijfers van uw organisatie. De RIE is verplicht voor elke organisatie (behalve zzp’ers) en dient regelmatig te worden geactualiseerd.
  • Plan van Aanpak, standaard behorend bij de RI&E. Het Plan van Aanpak geeft een lijst van te nemen maatregelen, gekoppeld aan een duidelijk tijdspad, zodat de organisatie de arbo-risico’s systematisch kan aanpakken en er prioriteiten kunnen worden gesteld.

Meer weten over de RI&E en het PvA? Lees dan onze checklist.

  • Bedrijfsarts. Sinds 1 juli 2017 is iedere werkgever verplicht een basiscontract af te sluiten met een bedrijfsarts of met een arbodienst die over bedrijfsartsen beschikt. In dit contract staan alle (basis)afspraken op het gebied van verzuimbegeleiding en -preventie. Zo is voor iedereen duidelijk welke stappen werkgevers en werknemers nemen bij verzuim en op welke manier een bedrijfsarts of arbodienst uw organisatie ondersteunt.
  • Arbodienst. Zowel een arbodienst als de organisatie zelf kan een RI&E en Plan van Aanpak opstellen. De wet bepaalt wel dat de arbodienst de RI&E in ieder geval moet controleren in elke organisatie met meer dan 25 werknemers. De arbodienst is vaak betrokken bij de aanpak van het ziekteverzuim.

Maak gebruik van uw instemmingsrecht bij de inschakeling van een arbodienst. U kunt dan meebepalen wat zo’n arbodienst allemaal moet doen en welke arbodienst gekozen wordt. Lees meer over de verschillende soorten contracten met de arbodienst in deze checklist.

De methode van de vijf W’s

Arbobeleid is een terugkerend onderwerp in elke organisatie. Door het te zien als een cyclus, kan een organisatie er op een structurele wijze mee omgaan. Zo’n cyclus kunt u vormgeven aan de hand van vijf W’s: willen, weten, wegen, werken en waken.

Willen

Het begint met willen. De bestuurder en de OR moeten actief het arbobeleid willen vormgeven. Hiervan is sprake als de organisatie planmatig en gestructureerd met arbo bezig is. Dit gaat dus verder dan een opgesteld arbobeleid dat ergens onderin een la ligt. Het is de verantwoordelijkheid van de bestuurder om het arbobeleid regelmatig tegen het licht te houden en indien nodig te actualiseren.

Als er bij u geen arbobeleid is, of er wordt te weinig gedaan aan goede arbeidsomstandigheden, neem dan als OR het initiatief door het op de agenda te zetten.

Arbobeleid is een terugkerend onderwerp in elke organisatie. Door het te zien als een cyclus, kan een organisatie er op een structurele wijze mee omgaan. Zo’n cyclus kunt u vormgeven aan de hand van vijf W’s: willen, weten, wegen, werken en waken.

Weten

De tweede stap is weten. Dat kan met behulp van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), een inventarisatie van alle risico’s op het terrein van veiligheid, welzijn en gezondheid. De RI&E moet actueel zijn en inzichtelijk voor werknemers.

Gebruik uw instemmingsrecht bij het vaststellen en wijzigen van de RI&E.

Wegen

In het Plan van Aanpak, onderdeel van de RI&E, staan maatregelen die uw organisatie moet nemen om de arbeidsomstandigheden te verbeteren. Dit is het moment waar het ‘wegen’ komt meekijken. Het draait hierbij om het stellen van prioriteiten. De belangrijkste en meest dringende maatregelen krijgen de hoogste prioriteit in het plan van aanpak en worden dus als eerste aangepakt.

Maak gebruik van uw instemmingsrecht bij het Plan van Aanpak en de prioriteitenlijst.

Werken

Als het plan van aanpak eenmaal is vastgesteld komt de fase van het ‘werken’. In dit stadium worden de maatregelen echt uitgevoerd, bijvoorbeeld de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen of de inrichting van beeldschermplekken.

Let er op als OR dat de meest urgente zaken als eerste worden aangepakt.

Waken

De laatste fase is waken. Hoe staat het met de voortgang? Is er daadwerkelijk opvolging gegeven aan de maatregelen uit het arbobeleidsplan, het contract met de arbodienst, de RIE en het plan van aanpak? In hoeverre moet dit aangepast worden? Daar begint de cyclus weer opnieuw.

Bespreek de jaarlijkse rapportage over de voortgang van het arbobeleid met uw bestuurder.


wettelijke rechten
OR PVT
informatie ja ja
initiatief ja ja
advies ja ja
instemming ja nee
Inschakeling
deskundige
ja nee
benoeming nvt nvt

Rechten en plichten

De OR heeft voldoende redenen om van arbo een belangrijke kwestie te maken. De ondernemingsraad wordt daarbij gesteund door een stevig wettelijk kader met allerlei rechten voor de OR.

  • De Wet op de ondernemingsraden (WOR) spreekt in Artikel 28 van de WOR zelfs over de plicht van de ondernemingsraad om arbobeleid te stimuleren. Artikel 31 geeft de ondernemingsraad het recht alle informatie op te vragen over arbobeleid. Artikel 27, lid 1d, stelt expliciet dat de bestuurder instemming van de ondernemingsraad nodig heeft voor elk ‘voorgenomen besluit tot vaststelling, wijziging of intrekking van een regeling op het gebied van arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim en re-integratie’. Het instemmingsrecht voor deze thema’s geldt ook voor een PVT.
  • De Arbowet bekrachtigt nog eens het recht van de OR op overleg met de bestuurder en het recht op informatie van bestuurder, arbodienst en de Inspectie. Ook heeft u instemmingsrecht bij het aanstellen van de preventiemedewerker en is het contract met de arbodienstverlener instemmingsplichtig.
  • De cao. Als er voor uw organisatie een cao van toepassing is, bestaat de kans dat in die CAO extra afspraken zijn gemaakt over arbobeleid en de rol van de OR.
  • De arbocatalogus. Veel sectoren en bedrijven hebben een zogenaamde arbocatalogus. Daarin staan aanvullende afspraken van werkgevers- en werknemersorganisaties over specifieke arbeidsomstandigheden van de sector of het bedrijf. Ook hierin kunnen extra rechten en plichten voor de OR staan.

In de praktijk

Wettelijke rechten en plichten zijn belangrijk, maar niet allesbepalend. Als u zelf goede afspraken maakt met uw bestuurder, kunt u vaak nog veel meer invloed krijgen, ook als u daar wettelijk misschien niet eens recht op heeft. Arbobeleid is een thema waar ondernemingsraden succes mee kunnen boeken voor hun achterban, zeker als dat beleid in eerste instantie niet op orde is. Veel OR’en besteden daarom veel tijd en energie aan dit onderwerp. Het staat dan ook regelmatig op de eigen OR-agenda en op de agenda met de bestuurder. Vaak is er zelfs een speciale, vaste OR-commissie in het leven geroepen onder de naam arbo- of VGWM-commissie. VGW staat voor veiligheid, gezondheid en welzijn. Soms is daar ook nog de M van milieu aan toegevoegd.

Als arbo een goed thema is voor uw OR om te scoren, denk dan eens aan de oprichting van een Arbo- of VGWM-commissie. Meer over de VGWM-commissie leest u in deze checklist.

Uitgelicht
Uitgelicht